Kentsel Akustik
Haritalama Sistemi
Rezonans Izgarası Nedir?
Rezonans Izgarası, kentsel dönüşüm alanlarından, atık toplama noktalarından ve sanayi bölgelerinden kayıt edilen ses verilerini sistematik biçimde düzenleyen bir araştırma altyapısıdır. Bu ızgara, akustik olayları koordinat sistemi yerine malzeme tipi ve titreşim frekansına göre sınıflandırır.
Bir konteynerin kapandığında çıkardığı metalik ses, bir beton yığınının üzerinden geçen rüzgarın ürettiği düşük frekanslı vızıltı ya da preslenmiş kartonun yavaş yavaş çöküşü — bunların tümü ızgaranın düğüm noktalarıdır.
"Rezonans Izgarası, topoğrafya yerine frekans üzerinden bir kentsel anatomı sunar. Sesin nereden geldiği değil; neyin içinden geçtiği önemlidir."
Bu sistem, 2021 yılında İzmir'deki pilot çalışmalarla oluşturulmuş ve o tarihten bu yana Türkiye'nin 7 farklı kentindeki sahaya uygulanmıştır. Veri kümesi sürekli güncellenmektedir.
Kayıt Noktaları ve
Akustik Profilleri
İzmir Çiğli Organize Sanayi Bölgesi
Metal pres ve kesme makineleri — Baskın frekans: 60–180 Hz — 14 kayıt seansıİstanbul Tuzla Gemi Söküm Sahası
Demir-çelik yapısal ayrışım — Baskın frekans: 20–100 Hz — 9 kayıt seansıBursa Tekstil Atık Toplama Merkezi
Kumaş sıkıştırma ve lifleme — Baskın frekans: 200–600 Hz — 6 kayıt seansıAnkara Sincan Cam Geri Dönüşüm Tesisi
Cam kırma ve eritme — Baskın frekans: 800–3500 Hz — 11 kayıt seansıMersin Yıkım Atığı Depolama Sahası
Beton granülasyon ve tasnif — Baskın frekans: 30–90 Hz — 8 kayıt seansıKayseri Plastik Granül Fabrikası
Plastik öğütme ve ekstrüzyon — Baskın frekans: 400–2000 Hz — 5 kayıt seansıGaziantep Kauçuk Yeniden İşleme Hattı
Lastik parçalama ve vulkanizasyon — Baskın frekans: 50–160 Hz — 7 kayıt seansıVeri Toplama
Standardı
Her kayıt noktasında en az üç farklı atmosferik koşulda ve iki farklı günün saatinde ses ölçümü gerçekleştirilir. Kayıtlar, hem temas mikrofonu hem de uzak mesafe kondansatör mikrofon kullanılarak çift kanallı alınır.
Elde edilen ham veri, frekans analiz yazılımıyla işlenerek pik değerleri, harmonik dağılımlar ve zaman içindeki kayma eğrileri hesaplanır. Sonuçlar Madde Defteri sistemine aktarılır.
Minimum Kayıt Süresi
Her noktada kesintisiz en az 45 dakika veri toplanır. Ani ses olayları ayrıca işaretlenir.
Sıcaklık Kaydı
Akustik yayılma sıcaklıkla değişir; bu nedenle ortam ısısı tüm kayıtlara eşlik eder.
Malzeme Kimliği
Sahada bulunan tüm baskın malzeme türleri fotoğraf ve ağırlık tahmini ile belgelenir.
Temel Çıktılar ve
Gözlemler
Izgara verisinin analizinde ortaya çıkan en dikkat çekici örüntü, metal artıkların sabah saatlerinde çok daha düşük frekanslı titreşimler üretmesidir. Bu durum, gece boyunca soğuyan metallerin moleküler yapısının değişimiyle açıklanmaktadır. Öğleden sonra aynı metal yığınları, ısıl genişlemeyle birlikte 40–60 Hz daha yüksek frekansta ses üretmektedir.
Tekstil kalıntıları ise tam tersi bir örüntü sergiler: Nem oranına bağlı olarak frekans aralıkları dramatik biçimde değişmektedir. %80 nemde kumaş artıkları, %20 neme kıyasla neredeyse üç oktav daha alçak frekanslarda titreşir. Bu bulgu, tekstil geri dönüşüm tesislerinin havalandırma tasarımında doğrudan kullanılabilir.
Cam kırıkları, tüm test koşullarında en tutarlı frekans profilini sergileyen malzeme kategorisi olarak öne çıkmıştır. Sıcaklık veya nem ne olursa olsun, cam kırıklarının tepe frekansı 1.8–2.1 kHz bandında sabit kalmaktadır. Bu özellik, cam geri dönüşümünü akustik açıdan en öngörülebilir süreç haline getirmektedir.
Beton molozların en beklenmedik özelliği, büyük yüzeylerden alçak frekanslı titreşimleri yansıtarak yakın çevredeki metal nesnelerin frekans profilini maskeleyebilmesidir. Bu etki, karma malzeme sahalarında veri yorumunu zorlaştırmakta ve araştırma metodolojisinde ek düzeltme katsayıları kullanılmasını gerektirmektedir.